Để một bộ phim thu hút được khán giả

Làm được một bộ phim đạt doanh thu cao đã là khó, phim vừa đạt doanh thu cao vừa hay đối với số đông khán giả, càng khó hơn. Ngoài ra, phim hay dưới mắt công chúng chưa chắc đã là hay dưới mắt các nhà phê bình. Đó là chưa kể có nhiều loại khán giả xem phim với trình độ văn hóa, mức độ cảm thụ và nhận xét khác nhau về một bộ phim hay. Tuy nhiên, một bộ phim thật sự hay thuộc loại hiện tượng, lại thường tìm được một mẫu số chung về sức thu hút khán giả. Cả khán giả bình dân lẫn trí thức đều yêu thích nó. Ngôn ngữ điện ảnh lúc đó đã đến được với số đông.
Hãy lấy ví dụ bộ phim Gone With The Win, Titanic hay The Godfather chẳng hạn. Nó không dành riêng cho tầng lớp khán giả bình dân hay bác học, mà là sản phẩm của công chúng. Lúc đó phim đã làm được công việc cực kỳ khó khăn là mang hai loại khán giả xích lại gần nhau, giống như một ca khúc bolero mà cả những người mê nhạc cổ điển cũng phải trầm xuống, khi tình cờ nghe được. Nếu bộ phim hợp nhất được tính đại chúng và trí tuệ, khán giả đến với nó sẽ đông hơn. Thương mại là từ không dùng để chỉ một thể loại phim nào, mà đã là phim ảnh chiếu rạp thì phải xem yếu tố thương mại là đích cuối cùng. Phim tài liệu hoặc phim tuyên truyền lại khác. Ngay cả những bộ phim chiếu rạp được chính phủ tài trợ như phim Gandhi của Ấn Độ, yếu tố thương mại cũng không hề bị xem nhẹ, và phim đã thắng lớn với nhiều giải Os-car. Nó được thực hiện bởi một đội ngũ chuyên nghiệp biết tôn trọng lịch sử và biết quí đồng tiền bỏ ra cho một bộ phim. Một bộ phim được lọt vào hàng quan chức hay xuống cấp thứ dân là tùy tay nghề của biên kịch và đạo diễn, chứ không phải vì mục tiêu thương mại của nó. Nhưng dù là quan chức hay bình dân thì nó cũng phải hướng về thị trường, vì không có thị trường, không có sự chấp nhận của khán giả, thì điện ảnh không thể tồn tại và phát triển. Đồng vốn bỏ ra cho phim không phải là đồng vốn vô hình mà là hữu hình, nên phải chứng minh hiệu quả của nó bằng doanh thu.
Để một bộ phim có thể đạt đến trình độ hay, trước hết nó phải đáp ứng được các yêu cầu sau:
Có chủ đề hấp dẫn, thu hút được người xem. Dù là đề tài xã hội, lịch sử hay khoa học giả tưởng thì cũng phải phản ảnh những gì đang diễn ra trong cuộc sống, kể cả sự hoài cảm của quá khứ, ưu tư và dự báo. Tức là chủ đề phim phải cung cấp những gì xã hội đang cần. Không có đề tài nào rẻ tiền, mà chỉ có cách thể hiện rẻ tiền, như cùng một bản nhạc Let It Be của nhóm nhạc The Beatles, mỗi ca sĩ hay nhóm nhạc lại có cách thể hiện khác nhau nhắm vào giới trẻ hoặc người có tuổi, nhắm vào những người thích các giai điệu nhẹ nhàng hoặc những người thích giai điệu mạnh mẽ. Cùng một chủ đề về mại dâm, cùng với cốt truyện đó, nhưng dưới bàn tay phù phép của biên kịch và đạo diễn này nó sẽ là một bộ phim khiêu dâm, phim xã hội rẻ tiền, nhưng dưới tay một biên kịch và đạo diễn khác, nó sẽ trở thành phim tâm trạng mang tính giáo dục định hướng cho giới trẻ. Lấy ví dụ: phim Car – men hoặc Pretty Woman. Như vậy có nghĩa là không có đề tài nào hạ cấp, mà chỉ có cách làm phim làm lệch lạc chủ đề của bộ phim.
Kịch bản phải chặt chẽ và logic. Kịch bản không được lỏng lẻo hời hợt hoặc quá ôm đồm. Đã gọi là kịch bản thì phải có tính kịch tính, chứ không nên đều đều như bài giảng sách giáo khoa. Có kịch bản xuất sắc rồi, còn cần những lời thoại đúng nghĩa, chứ không phải những câu cao đạo, kể lể lê thê theo cái kiểu “không giải thích thì sợ khán giả không hiểu”. Chính lối thoại hướng dẫn tư duy, xem thường khán giả này đã làm khán giả xa lánh bộ phim. Lời thoại không chỉ tự nhiên, trong sáng mà còn phải được hỗ trợ bằng ngôn ngữ hình ảnh, vì có khi không cần câu thoại hay lời giải thích nào, khán giả vẫn có thể hiểu và cảm được những tình tiết trong phim, đi vào tâm trạng nhân vật. Ngôn ngữ tiếng nói và ngôn ngữ hình ảnh phải bổ sung cho nhau. Kịch bản có quá nhiều lời thoại vô bổ theo kiểu khoe kiến thức của nhà biên kịch sẽ chỉ làm phân tán nội dung phim và những ngôn từ mang tính định hướng tư duy khán giả sẽ giết chết hoặc làm yếu đi ngôn ngữ hình ảnh. Cần biết là trước khi có phim thoại đã có phim câm, và phim câm cũng là phim có ngôn ngữ, nhưng ngôn ngữ không lời, ngôn ngữ của hình thể. Hãy xem lại The Kid của Charlie Chaplin để cùng khóc cười với nhân vật qua ngôn ngữ hình thể. Đối thoại và dẫn truyện ngắn gọn xúc tích, dễ hiểu là bí quyết để đưa một bộ phim kinh điển đến với giới bình dân. Ngoài ra, yếu tố sáng tạo cần xem trọng khi tìm chủ đề phim, tránh đi vào những lối mòn và đề tài sáo rỗng loại thiện ác rạch ròi. Cần biết điện ảnh là để phục vụ con người, với đầy đủ cái xấu cái tốt của nó, chứ không phải là nơi rao giảng đơn thuần về đạo đức. Định hướng công chúng hoàn toàn khác với việc bắt ép công chúng trở thành thần tiên. Chính những hiện thực cuộc sống trong phim với cả cái xấu lẫn cái tốt đã lôi cuốn khán giả (những con người có tư duy độc lập) đến rạp, chứ không phải cái thần thánh hóa.
Đạo diễn phải bám sát cốt truyện, am hiểu về những lĩnh vực phim đề cập. Yêu cầu này là để tránh đưa vào phim những tình tiết khôi hài, gây phản cảm cho khán giả. Đạo diễn phải xem trọng khán giả, mang đến cho khán giả những gì họ cần, chứ không phải chỉ chăm chăm thể hiện những gì mình thích. Tránh tuyệt đối những cảnh phim dư thừa, nặng tính trang trí, khoe kiến thức không ăn nhập gì với mạch phim, làm cho bộ phim mất cân đối, lệch chủ đề. Ngay cả một bộ phim khoa học giả tưởng cũng phải được thực hiện một cách có lý, đó là cái lý của khoa học giả tưởng. Những tình tiết vô lý trong phim khi bị khán hỉa bắt giò, sẽ làm giảm giá trị của bộ phim. Phim lịch sử hay nhân vật nếu cần cách điệu thì cũng không được lệch lạc quá xa so với sự thật. Một bộ phim hay luôn có những tình tiết bất ngờ và cao trào, nhưng phải có logic của nó. Áp đặt một tâm trạng cho phim như khóc cười không đúng chỗ chỉ gây ra hiệu ứng ngược. Đạo diễn có quyền đưa những sáng tạo riêng, độc đáo vào phim để khẳng định mình, nhưng vẫn không nên quên yếu tố khán giả.
Xác định đối tượng chính của phim. Cũng như báo chí, một bộ phim phải nhắm chủ yếu vào đối tượng khán giả nào đó, ít nhất là về độ tuổi. Chọn độ tuổi để tấn công là khâu tiếp thị đầu tiên của phim. Và tựa đề của phim cũng phải nói lên được lứa tuổi mà nó nhắm vào.
Kỹ thuật dàn dựng phim phải được xem trọng. Kể cả hiệu quả đặc biệt và giọng nói. Những cảnh phim vô lý và trình tự vô lý dễ làm khán giả bực mình. Xem thường khán giả không hiểu biết về lịch sử, văn hóa, xã hội để dàn dựng cẩu thả là tự giết mình. Chăm chăm vào việc thể hiện chủ đề phim mà xem nhẹ các yếu tố phụ trợ khác, như ngoại cảnh và âm nhạc là điều tối kỵ. Ngoại cảnh là một yêu cầu ngày càng quan trọng của một bộ phim hay. Chẳng thế mà các đạo diễn lỗi lạc thế giới từng tìm đến những nơi có phong cảnh đẹp để quay phim. Ví dụ loạt phim Lord of The Rings quay ở New Zealand chẳng hạn. Bởi vì xem phim cũng là cách đi du lịch không hộ chiếu hoặc để quảng bá cho du lịch, như kỹ nghệ điện ảnh Hàn quốc đã và đang làm.
Diễn viên phải hóa thân vào nhân vật chứ không pải diễn cho mình. Nên diễn tự nhiên và đời thường. Diễn ngoại hình và động tác quá kịch đều làm cho bộ phim trở thành không thực. Nhiều diễn viên diễn đạt ngôn ngữ hình thể quá yếu. Đây không phải ngôn ngữ hình thể, mà là diễn ngoại hình. Đó chưa nói ngôn ngữ hình thể của một nhân vật đứng tuổi hoàn toàn khác ngôn ngữ hình thể của một cô gái xuân thì. Một bà già không thể những cái chớp mắt mơ mộng hay mỉm môi điệu bộ, khi biểu lộ cảm xúc tình cảm. Về khía cạnh này, phim thường thua kịch. Có diễn viên diễn quá lố, hóa ra giả tạo. họ diễn cho mình chứ không diễn cho nhân vật và quên mất rằng, có những cảnh không cần diễn mới là diễn. Cách hóa trang của diễn viên cũng phải hợp vai. Đừng xem thường khán giả đến mức muốn mặc thế nào thì mặc, diễn thế nào thì diễn. Khả năng hóa thân vào nhân vật của diễn viên đến đâu, nhân vật sẽ tạo được sức thu hút đến đấy. Hóa trang tốt mà hóa thân kém thì vai diễn sẽ hỏng. Dứt khoát không dung nạp những diễn viên sợ xấu và bẩn khi vào vai của mình. Ngoài ra, diễn viên phải chuyên nghiệp, chí cốt với nghề. Diễn viên cần nghiên cứu kỹ kịch bản trước khi đóng, vì trên thực tế có rất nhiều diễn viên lười đọc kịch bản, hoặc chỉ đọc lướt từng cảnh trước khi đóng.
Nhân vật trong phim phải là hiện thực cuộc sống. Nhân vật trong phim không nên chính quá, hoặc tà quá. Mỗi bộ phim phải có nhân vật trung tâm, nhưng nhân vật trung tâm không dứt khoát phải là một con người hoàn thiện. Cần biết, trong điện ảnh, không chỉ có nhân vật chính diện mới gây được cảm xúc cho khán giả, mà ngay cả các nhân vật phản diện cũng có thể để lại dấu ấn sâu đậm. Nhân vạt chính trong phim cũng không nhất thiet61phai3 là một nhà đạo đức đến độ tròn trịa, cái gì cũng đúng. Ví dụ, nhân vật chính trong bộ phim The Godfather do Marlon Brando đóng là một bố già, nhân vật chính trong bộ phim Road To Perdition do Tom Hanks đóng cũng là một tay sát thủ giết người không nhếch mép. Nhưng ai dám bảo là khán giả không bị ấn tượng bởi các nhân vật này khi xem phim? Nhân vật phải có những tính cách đa dạng. không nặng nề quá, nhẹ nhàng mà vẫn sâu sắc. Khán giả cần thấy nhân vật như ai đó đang sống quanh mình, chứ không phải một kẻ ở trên mây, ăn nói đi đứng giả tạo, một bước lên xe, xài tiền như nước… Ngoài ra motif nhân vật cũng tránh mô phỏng những hình tượng quá cũ mà cần những motif mới cho phù hợp với xu thế thời đại, gần gũi với khán giả.
Điền Long – Thế Giới Điện Ảnh – Năm 2005

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *