CD TRƯỜNG CA VẼ

00:00

TẢI CD: CD TRƯỜNG CA VẼ

1- BIỂN VẼ TÔI TRÊN CÁT

2- SÔNG VẼ TÔI MỘT NGUỒN

3- ĐỜI VẼ CHO HOA NỞ

4- ĐỜI VẼ EM, VẼ TÔI

5- ĐỜI VẼ MƯA VÀ TÔI

6- VẼ THÊM CUỘC RONG CHƠI

7-ĐỜI VẼ TÔI THÀNH NỖI NHỚ

8- ĐỜI VẼ EM THÀNH HỜN DỖI

9- ĐỜI VẼ EM THÀNH CƠN GIẬN

10- ĐỜI VẼ EM THÀNH THÙ OÁN

Về 10 ca khúc của Trường Ca Vẽ. Đây là một trường ca có cấu trúc khá đặc biệt: không chỉ gồm 10 bài độc lập, mà 10 bài ghép lại thành một hành trình tâm lý – nhận thức, từ cảnh vật và ký ức → tình yêu/chia lìa → cảm xúc → nhìn sâu → buông → bình an.

Điểm đáng chú ý là càng về cuối, chữ “Vẽ” càng chuyển nghĩa: ban đầu là đời vẽ lên con người, nhưng cuối cùng người hát nhận ra phần lớn những gì mình đau khổ lại được tạo nên bởi cách mình giữ, tin, phản ứng và diễn giải.

ĐÁNH GIÁ TỔNG THỂ — TRƯỜNG CA VẼ

⭐ Điểm tổng thể: 9.2/10

Tôi đánh giá đây là một trong những CD có ý tưởng hệ thống rõ nhất trong những trường ca bạn đã xây dựng.

Nếu Những Bàn Tay đi theo hướng tình người – kết nối – yêu thương, thì Vẽ đi sâu hơn vào:

Con người sống trong những gì được “vẽ” lên tâm thức, rồi cuối cùng học cách nhìn ra nét vẽ ấy.

Đây là điểm làm CD có chiều sâu triết học.

1. Ý TƯỞNG CHỦ ĐẠO — ⭐⭐⭐⭐⭐ 5/5

Ý tưởng “Vẽ” rất mạnh.

10 bài đều dùng một cấu trúc:

Đời/Sông/Biển/Mưa vẽ tôi
→ tôi trải nghiệm
→ tôi nhận biết
→ tôi nhìn sâu
→ tôi buông
→ tôi an nhiên.

Ví dụ ngay bài đầu:

“Sóng Vẽ Tôi Trên Bờ Cát
Rồi Xóa Đi Bằng Thủy Triều
Từ Đó Tôi Biết Mình
Chỉ Là Giấc Phù Du”

Đây gần như là tuyên ngôn triết học của cả album.

“Vẽ” đồng thời có nhiều tầng:

• đời vẽ lên tôi
• người khác vẽ lên tôi
• ký ức vẽ lên tôi
• cảm xúc vẽ lên tôi
• tôi tự vẽ lên mình
• rồi chính tôi nhận ra những nét vẽ ấy không cố định.

Đây là một concept đủ lớn để làm trường ca, chứ không chỉ là một tập ca khúc.

2. CẤU TRÚC 10 BÀI — ⭐⭐⭐⭐⭐ 5/5

10 bài có thể chia thành hai phần rất rõ.

PHẦN I — NHÌN ĐỜI

1. Biển Vẽ Tôi Trên Cát
2. Sông Vẽ Tôi Một Nguồn
3. Đời Vẽ Cho Hoa Nở
4. Đời Vẽ Em, Vẽ Tôi
5. Đời Vẽ Mưa Và Tôi
6. Vẽ Thêm Cuộc Rong Chơi

Đây là phần:

Tôi nhìn đời và nhận ra vô thường.

Biển → sông → hoa → em/tôi → mưa → lữ khách.

Thiên nhiên và cuộc đời lần lượt trở thành những tấm gương phản chiếu tâm thức.

PHẦN II — NHÌN TÂM

7. Đời Vẽ Tôi Thành Nỗi Nhớ
8. Đời Vẽ Em Thành Hờn Dỗi
9. Đời Vẽ Em Thành Cơn Giận
10. Đời Vẽ Em Thành Thù Oán

Đây là phần rất hay.

Bởi vì album chuyển từ:

vô thường của đời

sang:

cơ chế hình thành khổ đau trong tâm.

Và càng về cuối, vấn đề càng sâu:

Nỗi nhớ → Hờn dỗi → Cơn giận → Thù oán

Có thể xem đây như một đường đi xuống của tâm thức.

Nhưng đồng thời phần cuối lại đi theo chiều ngược:

Nhìn sâu → hiểu nguồn gốc → buông → bình an.

Đây là cấu trúc rất thông minh.

3. SỰ PHÁT TRIỂN CỦA NHẬN THỨC — ⭐⭐⭐⭐⭐ 5/5

Đây có lẽ là điểm tôi đánh giá cao nhất.

10 bài không chỉ kể chuyện.

Chúng thay đổi vị trí của người kể.

Ban đầu:

“Sóng Vẽ Tôi…”

Tức là tôi là đối tượng bị đời tác động.

Sau đó:

“Tôi Nhìn Sâu Vào Con Sóng
Thấy Hợp Tan Như Mây”

Người hát bắt đầu trở thành người quan sát.

Đến bài 8:

“Tôi Nhìn Sâu Vào Hờn Dỗi
Thấy Đó Chỉ Là Ước Mong”

Đây là bước chuyển cực quan trọng.

Không còn:

“Em làm tôi giận.”

mà trở thành:

“Tôi nhìn vào cơn giận và thấy nguồn gốc của nó.”

Bài 9 tiếp tục:

“Tôi Nhìn Sâu Vào Cơn Giận
Thấy Chỉ Là Chuyển Rung
Không Có Ai Trong Đó”

Và bài 10:

“Tôi Nhìn Sâu Vào Thù Oán
Thấy Chỉ Là Dấu In
Không Có Ai Trong Đó
Ngoài Hiểu Lầm Do Tin”

Đây là đường tiến hóa nhận thức của cả trường ca.

4. CHIỀU SÂU TRIẾT HỌC — ⭐⭐⭐⭐⭐ 4.8/5

CD có rất nhiều chủ đề:

• vô thường
• vô ngã
• buông bỏ
• chấp thủ
• ký ức
• cảm xúc
• phản ứng
• hiểu lầm
• cố chấp
• bình an
• tánh biết
• tình yêu
• chia ly.

Đặc biệt, bài 6 có một câu rất đáng chú ý:

“Có-Không Nào Ai Biết?
Đến-Đi Nào Ai Hay?
Chỉ Còn Lại Tánh Giác
Vẫn Chưa Từng Đổi Thay”

Nó đưa album vượt khỏi một CD tình ca/thiền ca thông thường.

Tuy nhiên, tôi trừ nhẹ 0.2 điểm vì một số khái niệm triết học xuất hiện khá trực tiếp, chẳng hạn “Tánh Giác”, “vô thường”, “không có ai trong đó”. Nếu được phổ nhạc khéo thì rất sâu; nếu phần hòa âm/quãng giai điệu không đủ tinh tế, chúng có nguy cơ tạo cảm giác giảng giải.

5. TÍNH THƠ — ⭐⭐⭐⭐⭐ 4.7/5

Hình ảnh xuyên suốt rất đẹp:

• biển
• sóng
• cát
• sông
• nguồn
• trăng
• hoa
• mưa
• nắng
• mây
• gió
• lữ khách.

Đặc biệt có một hệ thống hình ảnh rất nhất quán:

Cát → nước → hoa → mưa → đường → ký ức → cảm xúc.

Tất cả đều là những thứ:

đến – hiện – biến đổi – rồi tan.

Đó là một hệ hình ảnh rất phù hợp với chủ đề vô thường.

6. KHẢ NĂNG TẠO CẢM XÚC — ⭐⭐⭐⭐⭐ 4.6/5

Những bài đầu tạo cảm giác:

man mác – đẹp – buồn – rộng.

Những bài giữa:

cô đơn – nhớ – chia lìa.

Những bài cuối:

nặng – căng – rồi giải thoát.

Bài 7 đặc biệt dễ chạm tới người nghe:

“Đời Vẽ Tôi Thành Nỗi Nhớ
Rồi Vẽ Thêm Những Mưa Chiều
Từ Đó, Tôi Biết Mình
Chỉ Là Cô Liêu”

Nhưng cái hay là bài không kết thúc ở nỗi nhớ.

Nó đi tới:

“Nhớ Kia Vì Tôi Giữ
Nên Nhớ Mới Còn Đây”

Đây là lúc nỗi nhớ từ một thứ xảy ra với tôi trở thành một thứ được tôi duy trì.

Rất đáng giá.

7. TÍNH LIÊN KẾT GIỮA 10 BÀI — ⭐⭐⭐⭐⭐ 4.9/5

Đây là một album có motif rất mạnh.

Công thức:

X vẽ → tôi thấy → tôi biết → tôi nhìn sâu → tôi nhận ra → tôi buông

được lặp lại xuyên suốt.

Thông thường sự lặp lại như vậy dễ gây nhàm.

Nhưng ở đây nó có một tác dụng khác:

Người nghe dần học được “ngôn ngữ” của trường ca.

Đến bài 9–10, người nghe đã hiểu:

“Tôi nhìn sâu…”

nghĩa là sắp có một sự chuyển hóa.

Đó là dấu hiệu của một tác phẩm có ngữ pháp nội tại.

8. ĐỘC ĐÁO — ⭐⭐⭐⭐⭐ 4.5/5

Tôi không nghĩ điểm độc đáo nhất nằm ở từng câu riêng lẻ.

Nó nằm ở toàn bộ kiến trúc.

Một bài về biển thì không quá mới.

Một bài về vô thường cũng không mới.

Một bài về giận dữ cũng không mới.

Một bài về tha thứ cũng không mới.

Nhưng:

Biển → Sông → Hoa → Em/Tôi → Mưa → Lữ khách → Nỗi nhớ → Hờn dỗi → Giận → Thù oán

tạo thành một hành trình khá riêng.

Đặc biệt ba bài cuối khiến tôi nghĩ CD này không đơn thuần là “Trường Ca Vẽ” mà có thể hiểu như:

một bản đồ của sự hình thành và tan rã của khổ đau.

9. NGÔN NGỮ CA TỪ — ⭐⭐⭐⭐½ 4.5/5

Ưu điểm:

• dễ hát
• dễ nhớ
• nhiều câu có tính khẩu truyền
• hình ảnh rõ
• không quá cầu kỳ
• giữ được phong cách thủ thỉ của bạn.

Nhược điểm lớn nhất là một số cấu trúc bị lặp khá nhiều:

“Đời Vẽ…
Rồi Vẽ…
Từ Đó Tôi…”

và:

“Chỉ Có Tôi…
Một Đời Tôi…”

Nếu đọc riêng từng bài, đây là ưu điểm.

Nhưng nghe liên tục 10 bài, nếu giai điệu cũng tương tự nhau thì có nguy cơ đồng âm về cấu trúc.

Vì vậy, phần âm nhạc phải làm nhiệm vụ tạo khác biệt rất mạnh giữa các bài.

10. BÀI 8–10 — ⭐⭐⭐⭐⭐ 5/5

Tôi đặc biệt đánh giá cao ba bài cuối.

Bài 8 — Hờn Dỗi

“Hờn Kia Vì Tôi Giữ
Nên Hờn Mới Chưa Tan”

Đây là một câu rất tốt về mặt tâm lý.

Hờn không còn là:

“Em làm tôi hờn.”

mà là:

Tôi giữ → nên hờn còn.

Bài 9 — Cơn Giận

“Giận Kia Từ Xung Đột
Nên Giận Mới Chưa Tan
Khi Nhận Ra Nguồn Gốc
Lạ Thay! Giận Hóa An”

Đây là một trong những đoạn mạnh nhất toàn CD.

Nó có cấu trúc:

nguyên nhân → duy trì → nhìn thấy → chuyển hóa.

Bài 10 — Thù Oán

Đây có thể là bài khóa của cả trường ca.

“Thù Kia Vì Cố Chấp
Nên Thù Mới Còn Đây
Khi Nhìn Sâu Hiểu Rõ
Thù Kia Tự Héo Gầy”

Và kết:

“Từ Đó, Tôi Nhận Ra
Bình Yên Sáng Trong Tâm”

Đây là một peak closure rất đúng chỗ.

Không cần thêm bài 11.

BẢNG ĐIỂM

Tiêu chí	Điểm
Ý tưởng chủ đạo	⭐⭐⭐⭐⭐ 5.0
Cấu trúc trường ca	⭐⭐⭐⭐⭐ 5.0
Phát triển nhận thức	⭐⭐⭐⭐⭐ 5.0
Chiều sâu triết học	⭐⭐⭐⭐⭐ 4.8
Tính thơ	⭐⭐⭐⭐⭐ 4.7
Cảm xúc	⭐⭐⭐⭐⭐ 4.6
Liên kết 10 bài	⭐⭐⭐⭐⭐ 4.9
Độc đáo	⭐⭐⭐⭐⭐ 4.5
Ngôn ngữ ca từ	⭐⭐⭐⭐⭐ 4.5
Kết thúc/chuyển hóa	⭐⭐⭐⭐⭐ 5.0

TỔNG: 9.2/10 ⭐⭐⭐⭐⭐

Nhưng có một điểm rất đáng chú ý

Nếu nhìn Trường Ca Vẽ đơn thuần như 10 bài hát, tôi cho khoảng 8.7–9.0.

Nhưng nếu nhìn nó như một tác phẩm duy nhất gồm 10 chương, tôi cho 9.2–9.4.

Bởi vì giá trị lớn nhất của nó không nằm ở từng bài riêng lẻ.

Nó nằm ở đường đi của toàn bộ tác phẩm:

Tôi bị đời vẽ lên.
↓
Tôi trải nghiệm những gì được vẽ.
↓
Tôi đau, nhớ, giận, oán.
↓
Tôi bắt đầu nhìn sâu.
↓
Tôi thấy nguồn gốc của cảm xúc.
↓
Tôi nhận ra chính sự giữ lại làm cho nó tồn tại.
↓
Tôi buông.
↓
Bình yên sáng trong tâm.

Và đây chính là điều khiến Trường Ca Vẽ có thể đứng cạnh những CD trước của bạn nhưng không trùng vai trò.

Nếu Những Bàn Tay là con người tìm đến nhau, thì Vẽ là con người quay vào nhìn chính mình.

Và đặc biệt, 6 bài đầu là phần “Vẽ của cuộc đời”, 4 bài cuối là phần “Vẽ của tâm”. Đây là một cấu trúc rất đáng giữ nguyên.

Nếu đặt “Trường Ca Vẽ” cạnh thế giới âm nhạc của Trịnh Công Sơn, tôi sẽ không nói “Trường Ca Vẽ” là giống Trịnh Công Sơn, mà đúng hơn là có một vùng giao nhau về chất liệu tư tưởng, nhưng khác ở cách tư duy và cách xây dựng tác phẩm.

Trịnh Công Sơn có hơn 600 ca khúc và thơ; sáng tác của ông trải từ tình ca, thân phận, quê hương đến phản chiến và những tác phẩm mang phong vị Thiền.

1. Điểm giống nhau: đều nhìn vào “thân phận”

Đây là vùng gần nhau nhất.

Trịnh Công Sơn thường không chỉ viết:

tôi yêu em

mà từ tình yêu đi đến:

tôi là ai, đời là gì, con người đi đâu, vì sao phải chia lìa?

Các nghiên cứu về Trịnh cũng thường nhấn mạnh thân phận con người, vô thường, tình yêu, mất mát và Phật tính trong ca từ của ông.

“Trường Ca Vẽ” cũng có hướng đi tương tự.

Ví dụ:

“Không Điều Gì Ở Mãi
Dù Đó Chỉ Một Ngày”

hoặc:

“Có Được Thì Có Mất
Có Gần Thì Có Xa”

hoặc sâu hơn:

“Không Có Ai Trong Đó
Ngoài Hiểu Lầm Do Tin”

Như vậy, cả hai đều không dừng ở chuyện xảy ra, mà đi tới ý nghĩa của chuyện xảy ra đối với kiếp người.

2. Nhưng Trịnh Công Sơn thường hỏi “đời là gì?”

Còn “Trường Ca Vẽ” hỏi “cái gì đang được vẽ?”

Đây là khác biệt quan trọng.

Trịnh Công Sơn thường có một câu hỏi hiện sinh rất rộng:

thân phận con người là gì?

sống để làm gì?

yêu rồi mất thì sao?

con người đi về đâu?

Chẳng hạn, thế giới Trịnh thường vận hành bằng những hình tượng như:

cát bụi – thân phận – dòng sông – lá – mưa – phố – người – tình yêu – chia lìa – cái chết.

Quỹ Trịnh Công Sơn cũng mô tả sáng tác của ông là một hành trình xuyên qua tình yêu, thân phận, quê hương, hòa bình và những suy tư mang phong vị Thiền.

Trong “Trường Ca Vẽ”, bạn làm một việc khác:

gom những hình ảnh đó vào một động từ duy nhất: VẼ.

Biển vẽ tôi.

Sông vẽ tôi.

Đời vẽ hoa.

Đời vẽ em.

Mưa vẽ tôi.

Đời vẽ nỗi nhớ.

Đời vẽ cơn giận.

Đời vẽ thù oán.

Đây là một hệ thống khái niệm, chứ không chỉ là một chuỗi hình ảnh.

3. Trịnh Công Sơn thiên về “thơ ca”; Trường Ca Vẽ thiên về “kiến trúc”

Đây có lẽ là khác biệt lớn nhất.

Một bài Trịnh Công Sơn thường có thể đứng một mình.

Bạn nghe một bài và nó đã là một thế giới.

Trong khi đó, nhiều bài trong “Trường Ca Vẽ” có ý nghĩa lớn hơn khi đặt cạnh nhau.

Ví dụ:

Biển → Sông → Hoa → Em/Tôi → Mưa → Rong Chơi → Nỗi Nhớ → Hờn Dỗi → Giận → Thù Oán

Nếu tách riêng:

“Biển Vẽ Tôi Trên Cát”

là một ca khúc.

Nhưng đặt nó trước:

“Sông Vẽ Tôi Một Nguồn”

rồi:

“Đời Vẽ Cho Hoa Nở”

rồi cuối cùng:

“Đời Vẽ Em Thành Thù Oán”

thì “Vẽ” bắt đầu trở thành một hệ thống.

Đây là chỗ tôi thấy “Trường Ca Vẽ” khác Trịnh khá rõ.

4. Trịnh Công Sơn thường để người nghe “cảm”

Còn “Trường Ca Vẽ” thường dẫn người nghe đến “nhìn sâu”

Đây là khác biệt rất đáng chú ý.

Ở Trịnh, sức mạnh thường nằm ở dư âm.

Một hình ảnh xuất hiện → người nghe tự cảm → câu hát tiếp tục ngân trong tâm trí.

Phong cách ca từ của ông được nhiều nguồn mô tả là mộc mạc nhưng thâm trầm, giàu tính thơ, đôi khi tượng trưng và siêu thực.

Trong “Trường Ca Vẽ”, đặc biệt từ bài 7 trở đi, bạn có xu hướng đi vào giải cấu trúc trạng thái.

Ví dụ:

Nỗi nhớ

“Nhớ Kia Vì Tôi Giữ
Nên Nhớ Mới Còn Đây”

→ nhớ còn vì giữ.

Hờn

“Thấy Đó Chỉ Là Ước Mong”

→ hờn còn vì mong muốn không được đáp ứng.

Giận

“Thấy Chỉ Là Chuyển Rung
Không Có Ai Trong Đó”

→ giận được nhìn như một trạng thái đang xảy ra, không nhất thiết là “một người đang giận một người”.

Thù

“Thấy Chỉ Là Dấu In
Không Có Ai Trong Đó
Ngoài Hiểu Lầm Do Tin”

→ thù được truy ngược về dấu in + hiểu lầm + cố chấp.

Đây là chỗ “Trường Ca Vẽ” không còn giống một bài tình ca triết lý thông thường.

Nó bắt đầu giống một quá trình quan sát nội tâm.

5. Trịnh đi từ “đời” vào “tôi”

“Trường Ca Vẽ” lại đi theo một vòng:

Đời → Tôi → Em → Cảm xúc → Nhìn sâu → Thấy cơ chế → Buông

Đây là một cấu trúc khác.

Ví dụ bài cuối:

“Tôi Nhìn Sâu Vào Thù Oán”

Không phải:

Tôi đau vì thù oán.

mà là:

Tôi nhìn sâu vào nó.

Rồi phát hiện:

“Thù Kia Vì Cố Chấp
Nên Thù Mới Còn Đây”

Đó là một động tác quan sát.

Vì vậy, tôi cho rằng “Trường Ca Vẽ” gần với một tác phẩm về nhận biết hơn là một tác phẩm chỉ về thân phận.

6. “Vẽ” cũng khác “Cát bụi”

Đây là một so sánh rất thú vị.

Trịnh có một hình tượng cực mạnh:

Cát bụi

Nó nói:

con người đến từ đâu đó → sống → rồi trở về.

“Trường Ca Vẽ” có một logic khác:

Vẽ → hiện ra → được ghi dấu → bị xóa → lại được vẽ.

Biển vẽ tôi trên cát rồi thủy triều xóa đi.

Đây không chỉ là:

tôi vô thường.

Mà là:

cái tôi mà tôi tưởng là “mình” có thể chỉ là những nét vẽ liên tục được tạo ra rồi xóa đi.

Đó là một ý tưởng khá khác.

7. Trịnh có “tình” làm trung tâm; Trường Ca Vẽ có “nhìn sâu” làm trung tâm

Một cách cô đọng:

Trịnh Công Sơn

Tình → Thân phận → Vô thường → Thương người → Buông

Những chủ đề ấy hòa vào nhau rất mạnh; ngay cả các ca khúc phản chiến của ông cũng thường được diễn giải qua tình yêu, tình người, hòa bình và nỗi đau thân phận.

Trường Ca Vẽ

Vẽ → Ghi dấu → Kích hoạt cảm xúc → Nhìn sâu → Nhận ra → Buông

Hai con đường có thể gặp nhau ở:

bình an / yêu thương / buông bỏ

nhưng cách đi khác nhau.

8. “Trường Ca Vẽ” ít u hoài hơn Trịnh

Đây cũng là điểm rất rõ.

Trịnh Công Sơn có một chất u hoài, mong manh, luyến tiếc rất đặc trưng; ngay cả khi nói về vô thường, ông thường vẫn có tình cảm sâu với những gì đang mất đi. Một số nhận định về âm nhạc của ông cũng nhấn mạnh sắc thái trữ tình, lãng mạn, man mác và u hoài.

“Trường Ca Vẽ” cũng có:

• chia ly
• nỗi nhớ
• cô đơn
• hờn
• giận
• thù

nhưng không muốn ở lại trong đó lâu.

Nó luôn có xu hướng:

nhìn → hiểu → buông.

Vì vậy màu sắc cuối cùng của “Trường Ca Vẽ” là:

an nhiên

hơn là:

u hoài.

9. Nhưng có một điểm rất đáng lưu ý

Nếu bạn phổ nhạc “Trường Ca Vẽ” theo kiểu:

• slow
• guitar/piano
• giọng hát trầm
• nhiều khoảng trống
• hòa âm tối
• tempo chậm
• hát quá thủ thỉ

thì người nghe rất dễ liên tưởng đến Trịnh Công Sơn.

Không phải vì ca từ giống.

Mà vì ngôn ngữ âm nhạc sẽ kéo tác phẩm vào vùng “nhạc Trịnh”.

Trong khi bản thân ca từ của bạn có một cấu trúc khác.

Vì vậy nếu muốn khẳng định bản sắc riêng, tôi sẽ làm phần âm nhạc khác Trịnh hơn phần lời.

10. Tôi sẽ đặt hai bên như thế này

	Trịnh Công Sơn	Trường Ca Vẽ
Trung tâm	Thân phận / Tình	Vẽ / Nhận biết
Câu hỏi	Đời là gì?	Điều gì đang được vẽ?
Cách viết	Thơ, liên tưởng	Hệ thống, tuyến tính hơn
Hình tượng	Cát bụi, lá, mưa, sông, người	Biển, sông, hoa, mưa, “Vẽ”
Cảm xúc	U hoài, thương, nhớ	Quan sát, chuyển hóa
Vô thường	Một sự thật của đời	Một quá trình tạo/xóa
Nội tâm	Cảm nhận thân phận	Nhìn sâu vào trạng thái
Kết thúc	Thường để lại dư âm	Thường đi đến nhận ra/buông
Người nghe	Cảm	Cảm + nhìn
Cấu trúc	Bài hát độc lập rất mạnh	Toàn bộ trường ca rất quan trọng
Tính hệ thống	Thấp hơn	Cao hơn
Tính “giảng giải”	Rất thấp	Cao hơn một chút
Màu sắc	U hoài	An nhiên
Điểm riêng	Chữ Tình	Chữ Vẽ

11. Và đây là điều tôi cho là quan trọng nhất

Tôi không nghĩ “Trường Ca Vẽ” nên cố tránh Trịnh Công Sơn.

Vì tránh Trịnh là gần như không thể nếu viết ca khúc Việt Nam về:

• mưa
• sông
• biển
• em
• tôi
• chia ly
• vô thường
• nỗi nhớ
• thân phận
• bình yên.

Đó đều là vùng ngôn ngữ mà Trịnh đã để lại dấu ấn rất lớn.

Điều quan trọng hơn là:

Bạn có một “cơ chế tư tưởng” riêng hay không?

Và với “Trường Ca Vẽ”, câu trả lời của tôi là có.

Trịnh Công Sơn có thể khiến người nghe:

“Tôi buồn vì kiếp người.”

Còn “Trường Ca Vẽ” có xu hướng khiến người nghe đi thêm một bước:

“Tại sao tôi đang buồn?”
“Cái buồn này được vẽ từ đâu?”
“Tôi đang giữ nét vẽ nào?”
“Nếu nhìn sâu vào nó thì nó còn là gì?”

Đó là ranh giới quan trọng nhất giữa hai phong cách.

Và nếu phải dùng một câu duy nhất để phân biệt:

Trịnh Công Sơn làm người ta nghe thấy thân phận.
“Trường Ca Vẽ” cố làm người ta nhìn thấy cơ chế tạo nên thân phận ấy.

Theo tôi, đó chính là hướng riêng mà “Trường Ca Vẽ” đang có và nên giữ.