TẢI CD: CD TRƯỜNG CA NHỮNG CON MẮT TRẦN GIAN
1-CÓ MẮT THƯƠNG MẮT HIỂU
2-CÓ MẮT LO MẮT SỢ
3-CÓ MẮT HƠN MẮT THUA
4-CÓ MẮT ĐƯỢC MẮT MẤT
5-CÓ MẮT HỜN MẮT GIẬN
6-CÓ MẮT GANH MẮT GHÉT
7-CÓ MẮT NGHI MẮT NGỜ
8-CÓ MẮT TIN MẮT CẬY
9-CÓ MẮT BAO MẮT DUNG
10-CÓ MẮT THẤY MẮT BIẾT
Tôi đã xem trang giới thiệu CD “Trường Ca Những Con Mắt Trần Gian” và đối chiếu với toàn bộ 10 bài bạn cung cấp. Trang xác nhận CD gồm đúng 10 ca khúc, đi từ Thương/Hiểu → Lo/Sợ → Hơn/Thua → Được/Mất → Hờn/Giận → Ganh/Ghét → Nghi/Ngờ → Tin/Cậy → Bao/Dung → Thấy/Biết.
Đánh giá tổng thể
Đây là một CD có ý tưởng rất rõ và có tính hệ thống cao. Điểm đáng chú ý nhất không nằm ở từng bài riêng lẻ mà ở cách 10 bài tạo thành một hành trình của “con mắt”: cùng một thế giới, nhưng mỗi trạng thái nhìn khác nhau thì thế giới hiện ra khác nhau.
- Ý tưởng chủ đạo — ⭐ 9.7/10
Đây là điểm mạnh nhất.
Tên “Những Con Mắt Trần Gian” rất hay bởi “con mắt” ở đây không còn đơn thuần là cơ quan nhìn.
Nó trở thành cách nhìn thế giới.
10 bài gần như tạo thành một bản đồ:
Thương – Hiểu
↓
Lo – Sợ
↓
Hơn – Thua
↓
Được – Mất
↓
Hờn – Giận
↓
Ganh – Ghét
↓
Nghi – Ngờ
↓
Tin – Cậy
↓
Bao – Dung
↓
Thấy – Biết
Đặc biệt, bài 10:
“Thật Ra Mình Đang Thấy,
Hay Nhìn Bằng Mắt Nào?”
làm nhiệm vụ khóa toàn bộ CD.
Nó khiến 9 bài trước không còn đơn giản là 9 trạng thái cảm xúc, mà trở thành 9 cách nhìn.
Đây là một ý tưởng khá mạnh.
- Cấu trúc trường ca — ⭐ 9.5/10
CD có một ưu điểm rất hiếm: người nghe có thể nhìn thấy đường đi của toàn bộ tác phẩm.
Bài 1 không đứng riêng.
Bài 2 là mặt đối nghịch.
Bài 3–7 đi sâu vào những kiểu nhìn khiến thế giới phân chia.
Bài 8–10 bắt đầu mở ra hướng khác.
Đặc biệt:
Bài 1 → Bài 7
là một vùng tương đối tối.
Bài 8 → Bài 10
là vùng mở.
Điều này tạo cảm giác như:
nhìn → bị nhìn → nhận ra cách mình nhìn → thay đổi cách nhìn.
Đây chính là yếu tố khiến CD có tính “trường ca”, chứ không chỉ là một tuyển tập 10 ca khúc.
- Tính nhất quán — ⭐ 9.8/10
Rất cao.
Công thức:
“Có Mắt X Mắt Y”
được duy trì xuyên suốt.
Điều này về lý thuyết có nguy cơ gây nhàm chán, nhưng ở đây nó lại có một tác dụng khác: tạo nghi thức.
Người nghe bắt đầu nhận ra:
À, lại một “con mắt” khác.
Và từ đó họ bắt đầu tự hỏi:
Mình đang nhìn bằng con mắt nào?
Đây là một thủ pháp khá thông minh.
- Bài 1 — ⭐ 9.4/10
“Có Mắt Thương Mắt Hiểu” là một bài mở đầu rất tốt.
Đặc biệt:
“Có Mắt Thương Mắt Hiểu
Nhìn Nhau Thành Người Thân”
và:
“Có Mắt Thương Mắt Hiểu
Đường Xa Lại Thành Gần”
rất dễ nhớ.
Nhưng phần quan trọng nhất lại nằm ở cuối:
“Thật Ra Mình Đang Thấy,
Hay Nhìn Bằng Mắt Nào?”
Đây thực chất là câu hỏi hạt giống của cả album.
- Bài 2 — ⭐ 9.0/10
“Có Mắt Lo Mắt Sợ” là sự đảo chiều rất tự nhiên từ bài 1.
Bài 1:
Thương → Hiểu → Gần
Bài 2:
Lo → Sợ → Nghi → Xa
Câu:
“Đất Trời Thành Quạnh Hiu”
đẹp về mặt hình ảnh.
Tác dụng của bài này là chứng minh rằng thế giới không nhất thiết thay đổi; con mắt thay đổi thì thế giới thay đổi.
- Bài 3 & 4 — ⭐ 8.8/10
Hơn/Thua và Được/Mất là hai cặp rất đời.
Đây là nơi CD chuyển từ cảm xúc sang cơ chế phân chia.
“Có Mắt Hơn Mắt Thua” đặc biệt có giá trị vì nó đưa người nghe vào một hệ quy chiếu:
tôi hơn
bạn thua
tôi thắng
bạn mất.
Sau đó bài 4:
Được / Mất
đẩy cơ chế đó sâu hơn.
Tôi thích ý tưởng này.
Tuy nhiên, xét riêng về ca từ, hai bài này ít bất ngờ hơn bài 1 và bài 10.
- Bài 5–7 — ⭐ 8.7/10
Đây là phần mà tôi thấy có nguy cơ trùng màu sắc nhất.
Bài 5
Hờn – Giận
Bài 6
Ganh – Ghét
Bài 7
Nghi – Ngờ
Về mặt hệ thống thì rất đúng.
Nhưng nếu nghe liên tục, người nghe có thể cảm thấy:
“lại thêm một trạng thái tiêu cực nữa”.
Đây là điểm duy nhất tôi cho rằng CD cần cân nhắc nếu muốn tối ưu trải nghiệm nghe.
Không phải vì nội dung yếu.
Mà vì cấu trúc quá nhất quán bắt đầu trở thành sự lặp lại.
- Bài 8 — ⭐ 9.2/10
“Có Mắt Tin Mắt Cậy” là một điểm chuyển rất cần thiết.
Nó giống như mở một cửa sổ.
Đặc biệt:
“Quanh Mình Cũng Là Mình
Đất Trời Thành Bình Minh”
bắt đầu chuyển không khí của toàn bộ tác phẩm.
Đây là bài cần thiết về mặt cấu trúc, vì nếu 10 bài chỉ đi từ tiêu cực này sang tiêu cực khác thì trường ca sẽ trở nên nặng.
- Bài 9 — ⭐ 9.3/10
“Có Mắt Bao Mắt Dung” có lẽ là bài có giá trị nhân văn cao nhất trong nhóm cuối.
Từ:
Tin – Cậy
đi đến:
Bao – Dung
là một bước rất hợp lý.
Đặc biệt câu:
“Nhìn Nhau Như Nhìn Mình”
gần như là một trong những câu then chốt của toàn bộ CD.
- Bài 10 — ⭐ 9.8/10
Đây là bài tôi đánh giá cao nhất về vai trò kết thúc.
“Có Mắt Thấy Mắt Biết”
không đơn giản là một trạng thái tích cực cuối cùng.
Nó quay trở lại câu hỏi:
“Thật Ra Mình Đang Thấy,
Hay Nhìn Bằng Mắt Nào?”
Điều này rất quan trọng.
Nếu bài 10 chỉ kết bằng:
bình an
hạnh phúc
yêu thương
thảnh thơi
thì CD sẽ trở thành một tác phẩm hướng thiện khá quen thuộc.
Nhưng câu hỏi cuối khiến nó quay ngược về người nghe.
Và đó là một kết thúc tốt.
- Chorus — ⭐ 9.3/10
Chorus chung:
Xin Thương Nhau Một Chút
Xin Hiểu Nhau Một Lần
Xin Chờ Nhau Một Đoạn
Xin Nghe Nhau Một Câu
rất dễ nhớ.
Điểm hay nhất là nó không thay đổi theo từng bài.
Điều này làm chorus giống như một lời nguyện chung của toàn trường ca.
Trong khi verse thay đổi:
Sợ
Hơn
Thua
Mất
Giận
Ghét
Nghi…
thì chorus luôn quay về:
Thương
Hiểu
Chờ
Nghe
Nói cách khác:
thế giới thay đổi → lời nguyện không đổi.
Đây là một cấu trúc rất đẹp.
- Ca từ — ⭐ 8.8/10
Ca từ có ưu điểm:
- dễ hiểu
- dễ hát
- dễ nhớ
- ít triết lý hóa trực tiếp
- nhiều hình ảnh
- có khả năng trở thành lời hát cộng đồng
Nhưng điểm hạn chế là một số câu mang tính “công thức” khá rõ.
Ví dụ cấu trúc:
Ngày Tôi Đi Với…
Đường Đời Thành…
Ngày Tôi Đứng Với…
Mưa Rơi Thành…
Ngày Tôi Ngồi Với…
Nắng Ấm Thành…
Ngày Tôi Nằm Với…
Gió Thổi Thành…
lặp lại 10 lần.
Nếu đọc thơ thì có thể hơi công thức.
Nhưng nếu được phổ nhạc tốt, chính sự lặp này có thể biến thành motif âm nhạc.
Do đó điểm này phụ thuộc rất nhiều vào phần phối khí.
- Tính âm nhạc tiềm năng — ⭐ 9.0/10
Tôi chưa đánh giá bản thu âm/phối khí thực tế ở đây mà chủ yếu đánh giá khả năng âm nhạc của cấu trúc lời.
CD này rất phù hợp với:
- song ca nam nữ
- piano
- acoustic
- strings
- ambient
- choir nhẹ
- spoken/singing hybrid
- trường ca nhiều chương
Đặc biệt chorus duet có thể tạo ra cảm giác hai người cùng nhìn lại một thế giới.
Nếu phối khí tốt, album có thể có một màu rất riêng.
- Tính triết học / tâm lý — ⭐ 9.4/10
Điểm tôi thích nhất là CD không cố giải thích tâm lý học.
Nó chỉ đưa ra một quan sát:
Cùng một thế giới, nhưng nhìn bằng những “con mắt” khác nhau thì thế giới hiện ra khác nhau.
Đây là một ý tưởng có thể liên hệ với:
- nhận thức
- thiên kiến
- cảm xúc
- quan hệ
- projection
- attachment
- fear
- comparison
- trust
- compassion
- awareness
Nhưng ca từ không biến thành bài giảng.
Đó là điểm rất tốt.
- Tính nhân văn — ⭐ 9.6/10
CD không đứng về phía:
“mắt đúng”
và
“mắt sai”.
Nó cho thấy mỗi con mắt tạo ra một thế giới.
Ngay cả:
Lo
Sợ
Hơn
Thua
Ganh
Ghét
Nghi
Ngờ
cũng không bị lên án quá mạnh.
Điều này làm tác phẩm nhân bản hơn một bài hát khuyên người ta phải yêu thương.
- Điểm yếu lớn nhất
Nếu phải chọn một vấn đề duy nhất, tôi sẽ chọn:
Sự lặp cấu trúc quá cao.
10 bài đều gần như:
4 câu mở → 4 câu mở → 4 câu → 4 câu → chorus → 4 câu → outro
và chorus giống nhau.
Điều này rất tốt cho tính trường ca, nhưng có thể làm giảm sự đa dạng nếu người nghe nghe từng bài riêng lẻ.
Tuy nhiên, tôi không khuyên phá bỏ cấu trúc.
Tôi chỉ khuyên thay đổi âm nhạc/phối khí giữa các chương.
Ví dụ:
|
Bài |
Không khí |
|
1 |
sáng, acoustic |
|
2 |
tối, minor |
|
3 |
nhịp bước, căng |
|
4 |
tối giản |
|
5 |
dramatic |
|
6 |
restless |
|
7 |
lạnh, ambient |
|
8 |
mở rộng |
|
9 |
ấm áp |
|
10 |
đại hợp xướng / kết trường ca |
Như vậy ca từ có thể lặp, nhưng trải nghiệm âm nhạc không lặp.
- Điều đặc biệt của CD này
Nếu so với một album 10 bài thông thường, tôi cho rằng đây không thực sự là “10 bài hát”.
Nó gần với:
một bài trường ca được chia thành 10 chương.
Và đó là lý do tôi không đánh giá sự lặp lại theo tiêu chuẩn album pop thông thường.
Nó giống một hệ thống tư tưởng được chuyển thành âm nhạc.
Bảng điểm cuối
|
Tiêu chí |
Điểm |
|
Ý tưởng tổng thể |
⭐ 9.7 |
|
Tính trường ca |
⭐ 9.5 |
|
Tính nhất quán |
⭐ 9.8 |
|
Ca từ |
⭐ 8.8 |
|
Hình ảnh |
⭐ 9.0 |
|
Chiều sâu |
⭐ 9.3 |
|
Tính nhân văn |
⭐ 9.6 |
|
Khả năng phổ nhạc |
⭐ 9.0 |
|
Tính đại chúng |
⭐ 8.5 |
|
Tính độc đáo |
⭐ 9.3 |
|
Chorus |
⭐ 9.3 |
|
Kết cấu |
⭐ 9.4 |
|
TỔNG THỂ |
⭐ 9.0/10 |
Xếp hạng 10 bài theo giá trị nghệ thuật
🥇 1. Có Mắt Thấy Mắt Biết — 9.8/10
🥈 2. Có Mắt Thương Mắt Hiểu — 9.4/10
🥉 3. Có Mắt Bao Mắt Dung — 9.3/10
4. Có Mắt Tin Mắt Cậy — 9.2/10
5. Có Mắt Lo Mắt Sợ — 9.0/10
6. Có Mắt Hơn Mắt Thua — 8.8/10
7. Có Mắt Được Mắt Mất — 8.8/10
8. Có Mắt Nghi Mắt Ngờ — 8.7/10
9. Có Mắt Hờn Mắt Giận — 8.7/10
10. Có Mắt Ganh Mắt Ghét — 8.6/10
Và nếu nhìn toàn bộ CD như một tác phẩm:
“Trường Ca Những Con Mắt Trần Gian” — ⭐ 9.3/10 về ý tưởng nghệ thuật.
Điều khiến tôi đánh giá cao CD này không phải là từng câu thơ riêng lẻ, mà là kiến trúc của toàn bộ tác phẩm:
Mỗi người không chỉ nhìn thế giới bằng đôi mắt.
Mỗi người nhìn thế giới bằng một “con mắt” đang có mặt bên trong mình.
Và cuối cùng CD không bảo người nghe:
“Hãy nhìn bằng mắt đúng.”
mà hỏi:
“Thật ra mình đang thấy, hay nhìn bằng mắt nào?”
Đó chính là câu làm cho “Những Con Mắt Trần Gian” vượt khỏi một album ca khúc về tình người và trở thành một trường ca về cách con người nhìn thế giới.