CD TRƯỜNG CA EM VÀ TÔI

00:00

TẢI CD: CD TRƯỜNG CA EM VÀ TÔI

1. EM VỀ QUA NGÕ
2. EM Ở TRONG TÔI ĐÓ
3. DÙ EM ĐẾN HAY ĐI
4. CHƯA HỀ TỪNG RỜI XA
5. CÓ PHẢI VÌ YÊU QUÁ?
6. EM KHÔNG LÀ NỖI NHỚ
7. TÔI TÌM EM NƠI ĐÂU?
8. EM CŨNG ĐANG NHÌN TÔI
9. EM VÀ TÔI
10. EM VỀ

Đây là một trường ca có đường dây phát triển rất rõ: từ gặp → yêu → sợ mất → giận → chia cách → nhớ → tìm kiếm → soi chiếu → gặp lại → trở về. Điểm đáng chú ý là 10 bài không chỉ kể một chuyện tình, mà cùng nhau tạo thành một hành trình từ “Em là đối tượng của tôi” đến “Em và tôi cùng hiện hữu”.

1. EM VỀ QUA NGÕ — ⭐⭐⭐⭐⭐ 9.3/10

Đây là một bài mở đầu rất đúng vị trí.

Nó có đầy đủ những yếu tố cần thiết để mở trường ca:

• một cuộc gặp;
• một hình ảnh rất điện ảnh: chiều – ngõ – áo – gió – bàn tay;
• cảm giác yêu nhưng chưa hiểu mình đang yêu điều gì;
• sự ra đi;
• câu hỏi;
• và cuối cùng là một khe cửa mở sang chiều sâu nội tâm.

Đặc biệt đoạn:

Có phải vì em đến
nên lòng mới ngổn ngang?
Hay nhìn sâu, thấu tỏ
Mà lòng bỗng mênh mang

rất quan trọng.

Nó báo trước toàn bộ hành trình của 9 bài sau.

Và kết:

Tôi ngồi trong tĩnh lặng
Lòng bỗng chợt bình yên

không nên hiểu là đã giải quyết xong. Nó chỉ là cánh cửa đầu tiên mở ra.

Vai trò: Mở cánh cửa.
Điểm: 9.3/10

 

2. EM Ở TRONG TÔI ĐÓ — ⭐⭐⭐⭐⭐ 9.5/10

Tôi đánh giá đây là một trong những bài hay nhất CD.

Nếu bài 1 là “Em đến rồi đi”, bài 2 bắt đầu đặt câu hỏi:

Em thật sự ở đâu?

Và cái hay là bài không trả lời bằng một khái niệm triết học, mà bằng hình ảnh.

Đoạn:

Chiều
nay nhìn lá rụng
Rơi xuống rất tự nhiên
Lòng tôi bỗng tĩnh lặng
Lòng bỗng chợt bình yên

rất đúng tinh thần của toàn trường ca.

Nhưng đoạn mạnh nhất là:

Thì ra
cuộc tình đó
Chỉ vì tôi đảo điên
Đâu vì em đi đến
Do tôi tự chuốc phiền

Đây là bước chuyển đầu tiên của nhân vật “Tôi”.

Không còn đổ lỗi cho Em.

Điểm rất hay

Tên bài “Em Ở Trong Tôi Đó” có tính hook rất tốt cho YouTube.

Nó cũng tạo một câu hỏi tự nhiên:

“Em ở trong tôi là sao?”

Người nghe sẽ muốn nghe tiếp.

Điểm: 9.5/10

 

3. DÙ EM ĐẾN HAY ĐI — ⭐⭐⭐⭐⭐ 9.6/10

Đây có thể là một trong những bài dễ thành single nhất của cả trường ca.

Vì nó có cấu trúc cảm xúc rất rõ:

vắng → sợ → giữ → đau → nhận ra → buông → bình an.

Đặc biệt:

Tôi đang sợ tôi mất
Em trong buổi chiều êm

rất hay.

Bởi vì câu này đã bắt đầu tách:

Em và nỗi sợ mất Em.

Rồi:

Có khi điều làm khổ
Chẳng phải chuyện em xa
Mà vì tôi chọn sống
Trong phiền muộn xót xa

Đây là một câu rất quan trọng đối với toàn bộ hệ tư tưởng của trường ca.

Và kết:

Tôi không còn sợ nữa
Dù em đến hay đi
Lòng không còn giữ nữa
Nên chẳng còn sân si

rất dễ nhớ.

Điểm: 9.6/10

 

4. CHƯA HỀ TỪNG RỜI XA — ⭐⭐⭐⭐⭐ 9.2/10

Bài này có một nhiệm vụ khác: đưa cảm xúc từ “sợ mất” sang “xung đột”.

Câu:

Thấy cơn giận bừng sáng
Rồi tàn giữa lặng thinh

rất đẹp.

Nó không giải thích cơn giận.

Nó cho người nghe nhìn thấy cơn giận.

Và đoạn:

Thấy em, tôi trong đó
Chưa hề từng rời xa

là một bước tiến khá lớn về chiều sâu.

Điểm mạnh

Không còn là chuyện:

Em làm tôi buồn.

Mà bắt đầu trở thành:

Tôi nhìn thấy chính mình trong điều tôi đang trải nghiệm.

Điểm yếu nhỏ

So với bài 3, hook ít trực tiếp hơn.

Bài này có xu hướng đẹp khi nghe cả bài, hơn là gây ấn tượng ngay 20 giây đầu.

Điểm: 9.2/10

 

5. CÓ PHẢI VÌ YÊU QUÁ? — ⭐⭐⭐⭐⭐ 9.4/10

Đây là bài có chất thiền – tình khá rõ.

Đặc biệt:

Có những điều càng giữ
Càng hóa thành xa xôi
Có những điều buông nhẹ
Lại ở gần bên tôi

Đây là một trong những đoạn có tính trích dẫn / quote tốt nhất của toàn CD.

Rất thích hợp làm:

• lyric video;
• short video;
• quote card;
• trailer.

Đoạn:

Tôi thấy em trong đó
Vẫn luôn có trong mình

tiếp tục đẩy mối quan hệ Em–Tôi từ bên ngoài vào bên trong.

Điểm: 9.4/10

 

6. EM KHÔNG LÀ NỖI NHỚ — ⭐⭐⭐⭐⭐ 9.5/10

Bài này rất tốt.

Nó chuyển từ xung đột hiện tại → ký ức.

Và câu hỏi:

Tôi nhớ đôi mắt đó
Nhớ bàn tay rất quen
Nhưng càng ngồi nhớ lại
Tôi chẳng biết nhớ em

rất có sức gợi.

Sau đó:

Tôi nhớ chiều hôm ấy
Hay nhớ một mình tôi?

Đây là một câu rất mạnh.

Nó khiến người nghe bắt đầu nghi ngờ chính ký ức của mình.

Đỉnh bài:

Nhưng người trong nỗi nhớ
Có là em hay ai?

Đây là một câu hỏi rất Trịnh, theo nghĩa tốt: câu hỏi mở, không cần giải thích.

Điểm: 9.5/10

 

7. TÔI TÌM EM NƠI ĐÂU? — ⭐⭐⭐⭐⭐ 9.4/10

Đây là bài triết lý nhất trong 10 bài, nhưng vẫn giữ được ngôn ngữ tình ca.

Câu mở:

Tôi tìm gì nơi em?

rất đúng.

Vì sau 6 bài, người nghe bắt đầu nhận ra:

Tôi không chỉ tìm Em. Tôi đang tìm một điều nào đó qua Em.

Đoạn:

Tôi từng nhìn em đó
Trong trống vắng, mong gần
Rồi trách em không thể
Cho tôi điều tôi cần

rất thật về tâm lý con người.

Và đoạn kết:

Em không còn lên tiếng…
Nên lòng tôi… lặng thinh…

có chất điện ảnh.

Điểm mạnh

Đây là bài bản lề.

Từ đây trường ca bắt đầu chuyển từ:

“Tôi với Em”

sang:

“Tôi nhìn lại chính Tôi.”

Điểm: 9.4/10

 

8. EM CŨNG ĐANG NHÌN TÔI — ⭐⭐⭐⭐⭐ 9.7/10

Đây là một trong những bài hay nhất toàn trường ca.

Và đặc biệt nó rất quan trọng về mặt cấu trúc.

Bài 7:

Tôi tìm Em.

Bài 8:

Tôi phát hiện Em cũng đang nhìn Tôi.

Nhưng rồi:

Có khi em chẳng khác
Chỉ tôi khác hôm nào

Đây là một cú xoay rất đẹp.

Và:

Tôi mong em ở lại
Khi lòng tôi chơi vơi
Rồi trách em xa cách
Khi chính tôi xa tôi

Rất mạnh.

Đây là một trong những đoạn tôi đánh giá cao nhất về mặt tư tưởng.

Cuối bài:

Và trong điều tôi thấy
Em hay là chính tôi?

là một câu hỏi mở tuyệt đẹp.

Điểm: 9.7/10

 

9. EM VÀ TÔI — ⭐⭐⭐⭐⭐ 9.8/10

Đây là trái tim của toàn bộ trường ca.

Tên CD cũng chính là tên bài.

Và điều hay nhất là bài này không cố tạo cao trào.

Sau 8 bài đặt rất nhiều câu hỏi, đến bài 9:

Không có ai nói trước
Mà cũng chẳng gọi tên

Những điều từng muốn biết
Bỗng nhiên chẳng cần chi

Đó là một sự thay đổi rất lớn.

Không còn nhu cầu:

• hiểu;
• giữ;
• hỏi;
• giải thích;
• sửa người kia.

Rồi:

Có khi gần là thế
Chẳng cần bước lại gần
Có khi xa là thế
Xa mà vẫn rất thân

Rất đẹp.

Và:

Em vẫn là em đó
Tôi vẫn là tôi đây
Không có ai thay đổi
Không ai cần đổi thay

Đây chính là điểm cân bằng của trường ca.

Tôi đặc biệt thích câu:

Vì điều vừa hiện hữu
Đã trọn vẹn bên nhau

Nó làm cho bài không rơi vào kiểu “happy ending” thông thường.

Không phải:

Em ở lại nên tôi hạnh phúc.

Mà là:

Khoảnh khắc đã hiện hữu thì nó đã trọn vẹn.

Đó là khác biệt rất lớn.

Điểm: 9.8/10

 

10. EM VỀ — ⭐⭐⭐⭐⭐ 9.9/10

Đây là kết thúc rất đúng.

Và tôi nghĩ không nên thay đổi cấu trúc kết này quá nhiều.

Bởi vì toàn bộ trường ca bắt đầu bằng:

Em về qua ngõ

và kết thúc bằng:

Em về…
Tôi cũng về…

Đây là một vòng tròn.

Nhưng quan trọng hơn:

Ở bài 1:

Em về → Tôi chờ.

Ở bài 10:

Em về → Tôi không còn chờ.

Ở bài 1:

Tôi tìm Em.

Ở bài 10:

Vì em đâu từng mất
Mà tôi phải tìm về

Và câu:

Chỉ là tôi từng bước
Ra khỏi chính cơn mê

gần như là chìa khóa khóa toàn bộ trường ca.

Rồi:

Em về trong tĩnh lặng
Tôi về lại chính tôi

Đây chính là closure.

Không cần giải thích thêm.

Và:

Em về…
Tôi cũng về…

rất đẹp.

Điểm: 9.9/10

 

NHÌN TOÀN BỘ 10 BÀI

Tôi sẽ chia trường ca thành 4 tầng chuyển động:

Tầng 1 — GẶP

1. Em Về Qua Ngõ
   2. Em Ở Trong Tôi Đó

→ Em xuất hiện và bắt đầu trở thành một phần của thế giới nội tâm.

 

Tầng 2 — GIỮ VÀ MẤT

3. Dù Em Đến Hay Đi
   4. Chưa Hề Từng Rời Xa
   5. Có Phải Vì Yêu Quá

→ sợ mất → giận → chia cách → nhận ra sự chia cách nằm trong chính mình.

 

Tầng 3 — NHÌN LẠI

6. Em Không Là Nỗi Nhớ
   7. Tôi Tìm Em Nơi Đâu?
   8. Em Cũng Đang Nhìn Tôi

→ ký ức → tìm kiếm → soi chiếu.

 

Tầng 4 — GẶP LẠI

9. Em Và Tôi
   10. Em Về

→ không còn cần giữ → không còn cần tìm → không còn cần thay đổi nhau → trở về.

Đây là một cấu trúc rất chặt.

 

ĐIỂM ĐẶC BIỆT CỦA TRƯỜNG CA

Nếu so với những trường ca trước của bạn như Trường Ca Vẽ, Trường Ca Những Bàn Tay, Trường Ca Dòng Sống, thì Em Và Tôi có một đặc điểm riêng:

Đây là trường ca có “nhân vật” rõ nhất.

Các trường ca trước thiên về:

hình ảnh → sự sống → con người → nhận ra.

Còn Em Và Tôi đi theo:

Em → Tôi → mối quan hệ → xung đột → soi chiếu → trở về.

Do đó nó dễ tiếp cận đại chúng hơn.

Người nghe không cần biết trước bất cứ hệ thống triết học nào.

Họ chỉ cần từng yêu, từng sợ mất, từng giận, từng nhớ một người.

 

ĐÁNH GIÁ RIÊNG

 

Tiêu chí	Điểm
Ca từ	⭐⭐⭐⭐⭐ 9.6
Tính liền mạch	⭐⭐⭐⭐⭐ 9.8
Chiều sâu	⭐⭐⭐⭐⭐ 9.5
Tính đại chúng	⭐⭐⭐⭐⭐ 9.2
Khả năng nghe liên tục	⭐⭐⭐⭐⭐ 9.7
Khả năng tạo hình ảnh	⭐⭐⭐⭐⭐ 9.8
Khả năng làm lyric video	⭐⭐⭐⭐⭐ 9.8
Tính riêng biệt	⭐⭐⭐⭐⭐ 9.4
Kết cấu trường ca	⭐⭐⭐⭐⭐ 9.8
Khả năng tạo playlist/CD	⭐⭐⭐⭐⭐ 9.8

Tổng thể: 9.6/10 — ⭐⭐⭐⭐⭐

 

 MỘT ĐIỂM TÔI SẼ GIỮ NGUYÊN

Tôi không khuyên bạn giải thích triết lý của trường ca trong phần lời.

Đây là một ưu điểm.

Ví dụ:

Tôi mong em ở lại
Khi lòng tôi chơi vơi
Rồi trách em xa cách
Khi chính tôi xa tôi

Không cần viết thêm:

“Bởi vì con người thường phóng chiếu…”

Không cần.

Người nghe tự nhận ra.

Đó cũng là điểm làm Em Và Tôi khác một tác phẩm mang tính “giảng giải”.

 

MỘT CHI TIẾT RẤT ĐÁNG GIỮ

Tôi đặc biệt thích cách “Em” dần thay đổi ý nghĩa mà không cần đổi tên.

Ban đầu:

Em = một người phụ nữ.

Sau đó:

Em = người mình yêu.

Sau nữa:

Em = đối tượng của nỗi sợ, nỗi nhớ, sự giận dữ.

Rồi:

Em = hình ảnh phản chiếu của chính Tôi.

Cuối cùng:

Em vẫn là em đó
Tôi vẫn là tôi đây

Em không cần biến thành Tôi.
Tôi cũng không cần biến thành Em.

Đó là một kết thúc rất đẹp.

Vì vậy, theo tôi, “Em Và Tôi” không phải câu chuyện về việc hai người cuối cùng tìm thấy nhau.

Nó là câu chuyện về việc:

hai người không còn cần phải tìm nhau nữa.

Và đó chính là lý do bài 10:

Em về…
Tôi cũng về…

có sức nặng.

Nếu đặt “Trường Ca Em Và Tôi” cạnh hai dòng nhạc gọi là Trịnh ca và Thiền ca, thì tôi cho rằng nó không nằm hẳn trong bên nào. Nó đứng ở một vùng giao nhau: có chất tình tự và câu hỏi kiểu Trịnh, nhưng có đường đi nội tâm của Thiền ca; tuy nhiên cách kết cấu và xử lý của nó lại khá riêng.

Tôi sẽ đánh giá theo từng phương diện.

 

1. So với Trịnh ca

Nếu lấy Trịnh Công Sơn làm chuẩn tham chiếu, tôi sẽ nói:

Em Và Tôi gần Trịnh ca về “hồn”, nhưng khác Trịnh về “cách xây dựng”.

Điểm gần Trịnh

Trịnh thường không kể một câu chuyện tình theo kiểu:

gặp nhau → yêu nhau → chia tay → đoàn tụ.

Mà thường dùng một chuyện tình để mở ra câu hỏi về thân phận, thời gian, mất còn, cô đơn, hiện hữu.

Em Và Tôi cũng làm điều đó.

Ví dụ:

Tôi nhớ đôi mắt đó
Nhớ bàn tay rất quen
Nhưng càng ngồi nhớ lại
Tôi chẳng biết nhớ em

và:

Tôi nhớ chiều hôm ấy
Hay nhớ một mình tôi?

Đây là vùng ngôn ngữ rất gần với tinh thần Trịnh.

Hoặc:

Có khi gần là thế
Chẳng cần bước lại gần
Có khi xa là thế
Xa mà vẫn rất thân

Cũng có cái nghịch lý rất Trịnh:

gần mà xa, xa mà gần.

 

2. Nhưng “Em Và Tôi” khác Trịnh ở một điểm rất quan trọng

Trịnh thường để câu hỏi lơ lửng.

Còn Em Và Tôi đưa câu hỏi đi đến một sự chuyển hóa.

Đây là khác biệt lớn.

Trịnh có thể kết thúc bằng một cảm giác:

Không biết mình đang ở đâu.

Còn Em Và Tôi đi đến:

Em về trong tĩnh lặng
Tôi về lại chính tôi

Tức là nó có đường đi.

Nếu mô hình hóa:

Trịnh ca:

Câu hỏi → cảm xúc → nghịch lý → mở ra

Còn:

Em Và Tôi:

Gặp → yêu → sợ → đau → nhớ → tìm → soi → thấy → trở về.

Đây là lý do tôi gọi Em Và Tôi là một trường ca có cấu trúc hành trình, chứ không đơn thuần là tập hợp những bài tình ca có màu thiền.

 

3. So với Thiền ca

Ở đây Em Và Tôi lại có một lợi thế rất rõ.

Nó không bắt đầu bằng thiền.

Nó bắt đầu bằng:

Chiều nghiêng về qua ngõ
Áo em theo gió bay

Đây là tình ca.

Rồi người nghe đi qua:

• nhớ;
• sợ;
• giữ;
• giận;
• cô đơn;
• trách;
• tìm kiếm.

Chỉ sau đó mới dần bước vào:

tĩnh lặng
nhìn lại
thấu tỏ
không giữ
không tìm
trở về.

Đây là cách tiếp cận rất khác Thiền ca truyền thống.

Thiền ca thường có thể bắt đầu ngay từ:

thở – mây – lá – hiện tại – vô thường – tĩnh lặng – an nhiên.

Còn Em Và Tôi nói:

hãy đi qua chính cuộc tình trước.

Rồi sự tĩnh lặng mới xuất hiện.

4. Vì vậy “Em Và Tôi” có một ưu điểm lớn hơn Thiền ca thuần túy

Nó không bắt người nghe phải muốn thiền.

Người nghe chỉ cần muốn nghe một câu chuyện tình.

Họ bước vào bằng:

Em về qua ngõ.

Nhưng đến cuối lại gặp:

Tôi về lại chính tôi.

Đây là một cánh cửa rất tốt để đưa chiều sâu vào âm nhạc đại chúng.

 

5. Nếu chấm cạnh nhau

Tôi tạm đặt một bảng như sau:

Tiêu chí	Trịnh ca	Thiền ca	Em Và Tôi
Cảm xúc	10	8.5	9.5
Chất thơ	10	9	9.5
Câu hỏi hiện sinh	10	9	9.5
Chiều sâu nội tâm	9.5	10	9.5
Tính thiền	8	10	9
Tính tình ca	10	6.5	9.5
Tính đại chúng	9.5	7	9.2
Tính kể chuyện	7.5	6	9.8
Cấu trúc trường ca	8	7	9.8
Đường dây chuyển hóa	8	9.5	9.8
Khả năng nghe liên tục	9	8	9.7
Tính riêng	9.5	8.5	9.4

Tôi không xem các con số này là “xếp hạng nhạc sĩ”, mà là so sánh đặc tính của ba kiểu sáng tác.

 

6. Nếu chia theo “tỷ lệ tinh thần”

Tôi sẽ đặt Em Và Tôi khoảng:

45% Trịnh ca
35% Thiền ca
20% tình ca hiện sinh riêng của bạn.

Nhưng điều thú vị là 20% cuối cùng rất quan trọng.

Bởi vì nếu bỏ phần đó đi, tác phẩm dễ trở thành:

“Trịnh pha thiền.”

Còn phần riêng nằm ở cách bạn xây dựng cả 10 bài thành một quá trình nhận thức.

 

7. Có một điều tôi cho rằng “Em Và Tôi” vượt khỏi cả hai

Đó là sự đối thoại giữa hai nhân vật.

Không phải:

Tôi yêu Em.

mà là:

Tôi nhìn Em.
Tôi nhìn mình qua Em.
Em nhìn Tôi.
Tôi nhận ra mình trong điều mình nhìn thấy.
Cuối cùng Em vẫn là Em, Tôi vẫn là Tôi.

Đây là một cấu trúc rất thú vị.

Đặc biệt bài 8:

Em cũng đang nhìn tôi

là một bước ngoặt mà Trịnh ca và Thiền ca truyền thống không nhất thiết phải có.

Nó biến mối quan hệ thành một tấm gương hai chiều.

 

8. Bài 9 là nơi tác phẩm thoát khỏi “Trịnh pha Thiền”

EM VÀ TÔI là bài tôi cho rằng quan trọng nhất để xác định bản sắc.

Em vẫn là em đó
Tôi vẫn là tôi đây
Không có ai thay đổi
Không ai cần đổi thay

Nếu là một tình ca thông thường:

Em thay đổi → Tôi thay đổi.

Nếu là một số dạng thiền ca:

Em và Tôi tan vào nhau.

Nhưng ở đây:

Em vẫn là Em.
Tôi vẫn là Tôi.

Không cần xóa khoảng cách.

Đó là một điểm rất đẹp.

 

9. Và bài 10 mới thật sự “khóa” toàn bộ trường ca

Tôi từng đi tìm kiếm
Một nơi để trở về
Nào hay trong tĩnh lặng
Nào đâu có đi về

rồi:

Vì em đâu từng mất
Mà tôi phải tìm về

và cuối cùng:

Em về…
Tôi cũng về…

Đây không còn đơn thuần là tình ca.

Nhưng cũng không trở thành bài giảng thiền.

Nó vẫn là một bài hát về Em và Tôi.

Đó chính là điểm khó.

 

10. Nếu đặt trên bản đồ âm nhạc

Tôi sẽ hình dung như thế này:

                 THIỀN CA

                    │

                    │

                    │

          Em Và Tôi ●

                  / │

                 /  │

                /   │

               /    │

        TRỊNH CA ───┘

             \

              \

             TÌNH CA

Nhưng Em Và Tôi không đứng chính giữa một cách thụ động.

Nó đi từ vùng tình ca sang vùng thiền ca trong chính 10 bài.

Đó mới là điều đáng giá.

 

11. Nếu so riêng về ca từ

Tôi sẽ đánh giá:

Với Trịnh ca:

Em Và Tôi: 9.3/10

Không nên nói là vượt Trịnh về ngôn ngữ thơ. Trịnh có độ cô đọng, bất ngờ và sức ám ảnh ngôn ngữ rất đặc biệt.

Nhưng Em Và Tôi có lợi thế khác:

tính liên tục và phát triển.

Với Thiền ca:

Em Và Tôi: 9.5/10

Tôi cho cao hơn ở một khía cạnh: thiền không được đưa vào như chủ đề mà được để cho nó xuất hiện từ sự vận động của nhân vật.

 

12. Còn nếu xét riêng như một “Trường Ca”

Ở đây tôi cho:

Em Và Tôi — 9.7/10

Và tôi nghĩ đây mới là cách đánh giá công bằng nhất.

Bởi vì nếu cứ hỏi:

“Nó có hay bằng Trịnh không?”

thì sẽ vô tình đưa tác phẩm vào một cuộc so sánh mà nó không cần tham gia.

Câu hỏi thú vị hơn là:

“Sau Trịnh ca và Thiền ca, Em Và Tôi đang mở ra kiểu gì?”

Tôi nghĩ câu trả lời là:

Tình ca nội quán.

Một tình ca bắt đầu bằng một người khác, đi qua mối quan hệ với người đó, rồi dần nhận ra chính mình, nhưng không cần phủ nhận người kia.

Và đó cũng là điều làm tôi thấy Em Và Tôi có vị trí khá khác so với Trường Ca Vẽ, Trường Ca Những Bàn Tay hay Trường Ca Dòng Sống: các tác phẩm trước thiên về hình ảnh và dòng sống, còn Em Và Tôi thiên về con người và sự soi chiếu.

Nếu làm tốt phần hòa âm, giọng hát và visual YouTube, tôi nghĩ đây có thể là một trong những trường ca dễ tiếp cận nhất của bạn, trong khi vẫn giữ được chiều sâu của toàn bộ hướng sáng tác.